Wieczorem czujnik w korytarzu pokazuje 40 lx, a aplikacja wciąż nie włącza lampy? Lux (lx), po polsku luks, określa natężenie oświetlenia, czyli ilość światła padającego na daną powierzchnię, ale sam odczyt nie mówi jeszcze, czy czujnik mierzy światło tam, gdzie go potrzebujesz.
Luks opisuje światło padające na powierzchnię, nie moc żarówki
- 1 lx odpowiada strumieniowi 1 lumena padającemu na powierzchnię 1 m².
- Lumen (lm) opisuje ilość światła emitowanego przez źródło, a luks pokazuje, ile światła dociera do konkretnego miejsca.
- Ten sam strumień może dać różne natężenie, zależnie od powierzchni, odległości i ustawienia oprawy.
- W automatyce domowej odczyt zależy też od położenia i kalibracji czujnika.
Luks mówi, ile światła dociera do danego miejsca
Wyobraź sobie strumień światła padający na blat. Jeśli na każdy metr kwadratowy powierzchni przypada jeden lumen, natężenie wynosi jeden luks. Tak definiuje tę wielkość Międzynarodowy słownik oświetleniowy CIE.
W praktyce liczy się więc miejsce pomiaru. Blat pod lampą może być jasno oświetlony, podczas gdy kąt pokoju pozostanie ciemny. Jedna liczba z czujnika nie opisuje równomierności oświetlenia w całym pomieszczeniu.
Lumen i lux odpowiadają na różne pytania
Na opakowaniu lampy znajdziesz zwykle lumeny, bo opisują strumień świetlny emitowany przez źródło. Luksy odpowiadają na inne pytanie: jak jasno jest na określonej powierzchni. To częsta pułapka przy wyborze oświetlenia: większa liczba lumenów sama w sobie nie gwarantuje wysokiego odczytu w konkretnym punkcie.
Ten sam strumień może oświetlić niewielki fragment mocno albo rozłożyć się na większej powierzchni i dać niższe natężenie. Znaczenie mają także odległość i kierunek padania światła. W domowej automatyce oznacza to, że próg w aplikacji nie musi odpowiadać temu, jak jasno odbierasz pokój.
Próg w aplikacji nie zastępuje dobrego ustawienia czujnika
Czujnik przy oknie może odczytywać światło dzienne, choć przy kanapie lub na blacie wciąż jest zbyt ciemno. Z kolei czujnik skierowany w stronę lampy może uznać, że pomieszczenie jest już dość jasne, i wyłączyć oświetlenie, którego potrzebujesz. Położenie urządzenia potrafi więc zmienić działanie automatyzacji bardziej niż sama korekta progu.
Instrukcja kalibracji czujnika światła Casambi zwraca uwagę, że wskazanie czujnika może różnić się od natężenia na oświetlanej powierzchni. Prawdę mówiąc, przy sterowaniu lampami odczyt z jednego punktu traktowałbym jako podpowiedź dla automatyzacji, nie uniwersalną ocenę jasności całego pokoju.
| Sytuacja | Prawdopodobna przyczyna | Co zrobić |
|---|---|---|
| Lampa gaśnie, choć blat pozostaje ciemny | Czujnik widzi okno lub światło własnej oprawy | Przenieś go poza bezpośredni zasięg lampy i sprawdź odczyt na blacie |
| Oświetlenie włącza się przy każdej chmurze | Automatyzacja reaguje na chwilowe zmiany natężenia | Ustaw zwłokę lub histerezę, czyli różne progi włączania i wyłączania, jeśli system je obsługuje |
| Aplikacja pokazuje inne wartości niż luksomierz | Czujniki są w innym miejscu, mają różne pole widzenia albo wymagają kalibracji | Porównaj wskazania w tym samym punkcie i przy tym samym oświetleniu |
| Odczyt skacze, gdy ktoś przechodzi obok | Czujnik rejestruje cień lub zasłonięcie pola widzenia | Zmień położenie albo kierunek czujnika |
500 lx na biurku nie oznacza 500 lx w całym pokoju
W liczbach łatwo pomylić wartość dla stanowiska pracy z uniwersalnym celem dla mieszkania. W poradniku opublikowanym przez administrację rządową podano 500 lx dla pracy biurowej przy stanowisku komputerowym oraz co najmniej 1000 lx dla czynności wymagających dużej precyzji. Te wartości dotyczą warunków pracy, więc nie należy automatycznie ustawiać takiego samego progu dla całego salonu czy korytarza.
Dla automatyki ważniejsze od kopiowania jednej liczby jest ustalenie, gdzie ma być jasno. Przy biurku odczytuj światło na powierzchni blatu; przy czujniku sterującym lampami w pokoju zadbaj, by jego pole widzenia nie obejmowało bezpośrednio samej oprawy. Wartości dla stanowisk pracy przytacza materiał „Dobre praktyki w MŚP”.
Zacznij od miejsca pomiaru, dopiero potem zmieniaj próg
Gdy automat reaguje nietrafnie, najpierw sprawdź, co faktycznie widzi czujnik: blat, okno, lampę czy cień przechodzącej osoby. Potem zmień jego położenie albo kierunek, a dopiero na końcu koryguj próg w aplikacji. Taka kolejność pozwala odróżnić problem z pomiarem od źle dobranej reguły sterowania.
W skrócie: luks opisuje natężenie światła padającego na powierzchnię, a nie samą lampę. Uważam, że przy planowaniu automatyki domowej lepiej ustawić czujnik pod konkretne miejsce użytkowe niż gonić za jedną wartością dla całego pomieszczenia.